Tu Hội Thừa Sai Chúa Giêsu
Thư số 187 / Năm XVI
* * *
LÁ THƯ ANH TỔNG PHỤ TRÁCH
Tháng 04/ 2026
-------------
THAY ĐỔI CÁCH NHÌN
Bài thuyết trình của Bà Margarita Saldana Mostajo
(Trích đoạn từ ghi chú và bài thuyết trình)
Phan Rang, ngày 20.03.2026
Thưa quý Anh Linh Mục,
Toàn thể anh chị em TSCG quý mến,
Hồi cuối tháng 4 vừa qua, từ ngày 28.04.2025 đến ngày 03.05.2025, Anh Hai và Anh Hiệp đi tham dự Đại Hội Hiệp Hội Gia Đình Thiêng Liêng Charles de Foucald tại Tarrès, Tây Ban Nha. Anh Hai đã chuyển chuyển tới anh chị em bản dịch Biên Bản Đại Hội để anh chị em cùng thông hiệp. Tuy nhiên, Anh Hai thấy 2 bài thuyết trình của 2 Bà Margarita Saldana Mostajo và của Đức Cha Claude Rault rất ý nghĩa và thiết thực có thể giúp mỗi người và Tu Hội chúng ta suy nghĩ, cầu nguyện và điều chỉnh lại cái nhìn vào thực tế cuộc sống của mỗi người cũng như của Tu hội chúng ta trong niềm Hy Vọng tuyệt đối vào Tình Yêu Quan Phòng của Thiên Chúa giàu lòng nhân hậu, cha của chung ta.
Vì thế Anh Hai chọn 2 bài thuyết trình này làm đề tài học hỏi cho anh chị em chúng ta tiếp theo loạt thư chung về Thông Điệp Dilexit nos của ĐTC Phanxicô trong những tháng tới, trước khi học hỏi về Thông điệp Dilexi te của ĐTC Lê-ô XIV, tiếp nối Thông Điệp Dilexit nos.
Dưới đây là nội dùng bài thuyết trình:
“Chủ đề về sự thay đổi cách nhìn này đặc biệt quý giá với tôi. Mới đây tôi đã nghiên cứu về sự thay đổi năm giác quan. Hôm nay chúng ta sẽ tập trung vào việc thay đổi cách nhìn. Tôi sẽ trình bày một vài hướng nghiên cứu có thể làm sáng tỏ chủ đề chung của buổi gặp gỡ này. Tôi rất vui mừng khi phần thứ hai sẽ được Đức Cha Claude Rault trình bày.
Tôi tin rằng chủ đề này thực sự quan trọng bởi vì chúng ta nhìn, nhưng không phải lúc nào chúng ta cũng thực sự thấy những gì chúng ta nhìn. Chúng ta cũng sẽ xét đến những thái độ cần thiết giúp chúng ta có thể nhìn thấy ngày nay một cách đúng dắn hơn, theo cách mà Chúa Giê-su đã nhìn thấy. Đó là khuôn khổ bài trình bày của tôi giúp quý anh chị suy niệm sáng nay.
Đức Giáo Hoàng Phanxicô kính yêu của chúng ta đã triệu tập Năm Thánh Hy Vọng này, và trong Sắc lệnh về Năm Thánh, ngài đã nói với chúng ta:
Đời sống Kitô giáo là một cuộc hành trình cần phải có những thời khắc mạnh để nuôi dưỡng và củng cố niềm hy vọng, người bạn đồng hành không thể thiếu giúp chúng ta thoáng nhận ra mục tiêu của mình: đó là: cuộc gặp gỡ với Chúa Giêsu.” (Tông sắc, ngày 9 tháng 5 năm 2024, số 5)
Tôi mời quý anh chị cảm nhận lòng biết ơn của chúng ta vì được kêu gọi bước đi trên con đường hy vọng này trong sự hiệp thông với toàn thể nhân loại, một nhân loại đang đấu tranh, đang đau đớn tiến tới sự viên mãn… và vì ân sủng được trải nghiệm một thời khắc mạnh mẽ ở Tarres, thời khắc củng cố niềm hy vọng của toàn thể gia đình…
Cuộc sống của chúng ta đầy rẫy những lời nói.
Tôi muốn bắt đầu bằng nhận xét rằng cuộc sống của chúng ta đầy rẫy những lời nói. Có rất nhiều lời nói trong cuộc sống của chúng ta. Hầu hết chúng là những lời nói trống rỗng. Chúng trôi qua cuộc sống hàng ngày của chúng ta mà không thực sự để lại một dấu vết nào . Nếu, vào cuối ngày, chúng ta gẫm lại về tác động của các lời nói của mình ngày hôm đó xem thế nào, chúng ta nhận ra rằng hầu hết những lời nói này đã biến mất; chúng ta thậm chí không nhớ mình đã nói gì. Vì vậy, đó là những lời nói khá tầm thường. Rồi cũng có những lời nói – và tôi nghĩ điều quan trọng là phải nhận thức được điều này – có những lời nói trong cuộc sống hàng ngày của chúng ta, những lời nói thậm chí làm chết người, chúng dập tắt sự sống bên trong chúng ta và xung quanh chúng ta…
Đó cũng là những lời chúng ta rất thường thốt ra, những lời làm tổn thương người khác. Chúng ta hối tiếc vì đã nói ra những lời ấy. Vì thế, có những lời tầm thường, có những lời nói làm chết người. Và tôi hy vọng chúng ta đã trải nghiệm điều này, cũng có những lời mà tôi gọi là những lời đem lại sức sống. Đó là những lời nói nuôi dưỡng sự sống trong chúng ta và xung quanh chúng ta, những lời nói bắt nguồn từ chính con người của Chúa Giê-su, từ Lời Chúa mà chúng ta suy niệm hằng ngày. Giống như anh Charles, chúng ta phải đọc đi đọc lại, và suy niệm Tin mừng. Và từ cuộc gặp gỡ với Lời Chúa này, phát xuất ra những lời mang sự sống. Đó là những lời giúp chúng ta sống cuộc sống hằng ngày vui vẻ hơn, tin tưởng nhau hơn, hy vọng hơn.
Mùa Phục Sinh mà chúng ta đang sống đây là một lời mời gọi lắng nghe, như thể lần đầu tiên, những lời có thể làm chúng ta ngạc nhiên. Tôi thích hình ảnh này, một bức ảnh về Tamanrasset do Chị Martine gửi, một bức ảnh nói với tôi rất nhiều về động lực của Lễ Phục Sinh, về sự sống sẽ nảy nở từ đáy tảng đá trông có vẻ khô cằn này.
Vì vậy cuộc sống luôn có thể mang đến cho chúng ta những điều bất ngờ. Chị Martine nói rằng trong sa mạc, có rất nhiều sự sống, mà để nắm bắt được nó, người ta cần phải một con mắt tinh tường, bởi vì đó không phải là sự sống mà người ta tìm thấy trong rừng hay trên những cánh đồng màu mỡ, nhưng sự sống vẫn hiện hữu.
“Maria!”
Hãy lắng nghe tên Maria Magdalena này, được đón nhận theo một cách hoàn toàn mới vào buổi sáng Phục Sinh.
Trái tim bà nhảy lên vì vui sướng!
Đó chính là cách trái tim của Chúa Kitô phục sinh nhảy lên vì vui sướng khi thấy mình được Maria Magdalena nhận ra.
“Rabboni!”
Maria... Rabboni... Hai từ này, không nghi ngờ gì nữa, đã được thốt ra trong bối cảnh mối quan hệ giữa Chúa Giêsu lịch sử và bà Maria Magdalena, và chúng mang một ý nghĩa hoàn toàn mới khi được nói ra dưới áp lực của Lễ Phục Sinh.
Chính trong tinh thần Phục Sinh này mà chúng ta cũng nhận được lời mời gọi để tuân giữ những lời mà Thiên Chúa vẫn nói với chúng ta ngày nay.
“Hãy nhìn!”
Để đón nhận những lời này, để đón nhận chúng trong sự mới mẻ của chúng, chúng ta phải mở lòng mình ra để đón nhận ơn hoán cải của Lễ Phục Sinh.
Đó là lý do tại sao tôi chọn loài hoa này, loài hoa bén rễ trên một bề mặt cứng, khá khô cằn, nhưng nó cũng mọc xuyên qua một chỗ bể, một vết rạn, một vết xước trên đá. Điều này nói với tôi về tiến trình hoán cải trong Lễ Phục Sinh mà chúng ta phải trải qua để đón nhận lời này: Hãy nhìn xem!
Chúng ta thường liên tưởng việc hoán cải với Mùa Chay, nhưng đúng ra, sự hoán cải không phải là một tiến trình nỗ lực đạo đức mà là thái độ sẵn lòng để Đức Kitô phục sinh uốn nắn và biến đổi mình từ bên trong, đó thực sự là một tiến trình Phục Sinh. Sự hoán cải này bắt nguồn từ kinh nghiệm về sa mạc, nhưng điều này chỉ đạt đến đỉnh điểm vào Lễ Phục Sinh khi chúng ta trải nghiệm cuộc hành trình qua sa mạc, cho phép chúng ta chạm vào, và đôi khi trải nghiệm sống trong đêm tối một cách đau đớn, một cách chết nào đó bên trong chúng ta, và thật đáng kinh ngạc, nó hướng chúng ta đến sự sống của Đức Kitô phục sinh và đến sự sống mới đã hiện hữu nhưng chưa hoàn thành trong thế giới này. Vì thế, chúng ta cũng hãy mở lòng ra đón nhận động lực Phục Sinh này, cho cuộc vượt qua này. Chúng ta cần phải bước ra khỏi một số cách tiếp cận thực tại cũ kỹ, lỗi thời, để Đức Kitô phục sinh mở mắt cho chúng ta theo cách mới mẻ của Người, Đấng đến để nhỏ vào mắt chúng ta thứ thuốc nhỏ mắt chúng ta cần để nhìn thấy thực tại cùng với Ngài và như Ngài nhìn thấy.
Chúng ta cần tiến trình Phục Sinh này bởi vì chúng ta rất thường nghĩ rằng mình đã thấy hết mọi sự, rằng mình đã biết hết mọi sự rồi!
Từ trong thâm tâm chúng ta bắt đầu hoài nghi. Chúng ta đã chứng kiến quá nhiều, đã chiến đấu quá nhiều khiến chúng ta mệt mỏi. Đó là lý do tại sao chúng ta được kêu gọi đón nhận những lời này theo một cách mới. Hãy nhìn xem!
Tôi mời các anh chị cùng tôi đến với tiên tri Isaia: "Này! Ta đang làm một điều mới" (Is. 43:19).
Ngữ cảnh của đoạn văn này:
Để thấu hiểu câu này, chúng ta phải nối kết nó cách sâu sắc với kinh nghiệm của Israel, nhưng cũng với kinh nghiệm của chính chúng ta:
Câu này thuộc phần thứ hai của sách ngôn sứ Isaia (một cuốn sách gồm ba phần lớn, rất khác nhau). Phần thứ hai (40-55) là phần mà chúng ta gọi là Sách An Ủi.
Câu chuyện này diễn ra ở đâu? Điều gì xảy ra với dân Israel?
Vào thời điểm câu Kinh Thánh này được nói đến, dân Israel đang bị lưu đày ở Babylon (cuối và đầu thế kỷ thứ 6 trước Công nguyên). Suốt chiều dài lịch sử, dân Chúa đã trải qua cảnh bị trục xuất và bị đô hộ.
Không phải tất cả mọi người đều bị trục xuất; một số vẫn ở lại Jerusalem. Nhóm người bị lưu đày cuối cùng cũng quen với việc sống xa quê hương. Điều này khá kỳ lạ, nhưng chúng ta cũng có thể hiểu được điều đó từ kinh nghiệm của chính mình. Khi Cyrus đến, một người giải phóng sẽ cho phép người Do Thái trở về Israel và xây dựng lại Đền thờ, khi tin vui về sự trở về của họ trở thành hiện thực, phản ứng của người dân là gì? Chúng ta có thể nghĩ rằng người dân sẽ vô cùng vui mừng, nhưng không: người dân phải đối mặt với một tình thế khó xử: muốn trở về quê hương nhưng cũng muốn định cư ở đó. Điều này không khác nhiều so với kinh nghiệm mà dân Do thái xưa đã có ở Ai Cập, nơi họ không được tự do nhưng họ có đủ sống. Điều mà dân chúng sẽ hối tiếc vì những gì đã bỏ lại khi tiến bước trên con đường tìm tự do. Tình thế tiến thoái lưỡng nan này làm xáo trộn sâu sắc sự sáng suốt của dân Chúa trước cơ hội trở về quê hương.
Thiên Chúa muốn nói gì với dân chúng qua vị tiên tri của Israel? Sứ điệp sâu sắc nhất là Thiên Chúa, Đấng Tạo Hóa, Thiên Chúa của giao ước với Israel, vẫn đang hành động. Công việc của Chúa không phải là chuyện quá khứ, mà luôn hiện hữu; đó là sự sáng tạo liên tục, luôn hiện diện.
Vì vậy, giữa lúc khó khăn này, một chìa khóa được mở ra cho dân chúng: niềm hy vọng. Đó là lời kêu gọi tin rằng Thiên Chúa, Đấng đã tạo dựng nên chúng ta, vẫn có thể tái tạo chúng ta và ban cho chúng ta một tương lai mới.
Đó là lúc Thiên Chúa phán: Hãy xem! Ta đang làm một điều mới mẻ.
Nhìn không chỉ đơn thuần là trông thấy; nó là hướng ánh mắt về một điều gì đó. Để thấy phải có ánh sáng. Xem (voir) là hướng ánh mắt của chúng ta về mọi thứ lọt vào tầm nhìn của chúng ta. Nhưng nhìn (regarder) còn hơn thế nữa vì nó đòi hỏi chúng ta phải chú ý. Tất cả chúng ta đều xem thấy, nhưng không phải ai cũng nhìn thấy mọi như nhau bởi vì cái nhìn hàm chứa ý định, một quyết định.
Chúng ta có thể tự hỏi: Liệu chúng ta có luôn muốn chú ý nhìn vào mọi thứ mình thấy không? Có những thực tế nào mà chúng ta không muốn nhìn?
Tôi muốn nhấn mạnh rằng từ "Hãy nhìn!" không phải là một lời gợi ý hay lời khuyên, mà là một mệnh lệnh không thể trì hoãn. Chúng ta không nói, "Nếu bạn muốn, nếu bạn thích, hãy nhìn." Không, đó là một mệnh lệnh, gần như là một chỉ thị; bạn phải thực hiện nó.
Việc tiếp cận thực tại này, mà chúng ta có được thông qua cái nhìn này, không do sáng kiến riêng của chúng ta; đó không phải là điều mà chúng ta quyết định làm, ngay cả khi chúng ta được tự do đón nhận nó. Nhưng trên hết, đó là một mệnh lệnh xuất phát từ một nguồn bên ngoài, từ một thực tại nằm ngoài chúng ta. Đó là một lời kêu gọi vang vọng. Thậm chí tôi còn cho rằng lời kêu gọi này, mệnh lệnh này, là một sự khích động.
Từ "khích động" xuất phát từ tiếng Latinh "provocare," có nghĩa là kêu gọi, tiến lên, đi xa hơn. Vì vậy, chúng ta được kêu gọi để nhìn; chúng ta không thể ở yên chừng nào còn những thực tại thu hút ánh nhìn của chúng ta.
(Còn tiếp)
Tu Hội Thừa Sai Chúa Giêsu
